NASA’nın Perseverance gezgini, Anthropic tarafından geliştirilen Claude adlı yapay zeka modelinin belirlediği rotayı takip ederek Mars yüzeyindeki ilk otonom sürüş testini başarıyla tamamladı.
Amerika Birleşik Devletleri Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) bünyesindeki Jet İtki Laboratuvarı (JPL) mühendisleri, Perseverance gezgininin rotasını belirlemek için ilk kez bir yapay zeka modeli kullandı. 8 ve 10 Aralık 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen bu operasyonda, Anthropic firmasının geliştirdiği Claude modeli, Mars’ın engebeli arazisinde yaklaşık 400 metrelik bir yol haritası çıkardı.
Dünya ile Mars arasındaki sinyal iletiminin yaklaşık 20 dakika sürmesi, rover operatörlerinin anlık müdahale şansını ortadan kaldırıyor. Bu gecikme nedeniyle gezginin hareketleri önceden titizlikle planlanmak zorundadır. Geleneksel olarak insan uzmanlar tarafından yürütülen bu karmaşık süreçte, ilk kez bir genel amaçlı yapay zeka modeli aktif bir rol üstlenmiş oldu.
Perseverance, Şubat 2021’den bu yana Jezero Krateri’nde antik yaşam izleri arıyor ve jeolojik örnekler topluyor. Gezginin güvenliği için tekerleklerin kuma saplanmaması veya aracın devrilmemesi hayati önem taşıyor. Geçmişte Spirit gezgininin 2009 yılında bir kum tuzağına saplanarak görev dışı kalması, bu tür sürüş planlamalarının ne kadar yüksek riskli olduğunu kanıtlıyor.
Mühendisler, Claude modeline yıllar içinde elde edilen Mars sürüş verilerini ve teknik deneyimleri aktararak sistemi eğitti. Claude, elde ettiği bu verileri ve yukarıdan çekilen arazi görüntülerini analiz ederek “Rover Markup Language” adı verilen özel bir programlama dilinde komutlar yazdı. Yapay zeka, on metrelik bölümlerden oluşan güvenli bir “ekmek kırıntısı izi” oluşturdu.
Yapay zeka tarafından hazırlanan bu rota, Perseverance’ın günlük simülasyon sisteminde test edildi. Yaklaşık 500.000 farklı değişken modellenerek gezginin konumu ve karşılaşabileceği olası tehlikeler analiz edildi. İncelemeler sonucunda, Claude’un oluşturduğu rotanın insan hassasiyetine oldukça yakın olduğu ve yalnızca zemin seviyesindeki kum hareketleri için küçük düzeltmeler gerektirdiği görüldü.
JPL uzmanları, yapay zeka kullanımının rota planlama süresini yarı yarıya azaltacağını tahmin ediyor. Bu zaman tasarrufu, operatörlerin daha fazla bilimsel veri toplamasına ve analiz yapmasına olanak tanıyacak. Ayrıca, bu teknolojinin gelecekteki Artemis Ay görevlerinde ve Güneş sisteminin daha uzak noktalarına yapılacak otonom keşiflerde kritik bir “kuvvet çarpanı” olması bekleniyor.